انا لله و انا اليه راجعون
اشک ها آهسته می لغزند بر رخسار زردم
آرزو دارم روم جايی که ديگر بر نگردم
با نهايت تاسف فراوان به اطلاع دوستان و جامعة علمی كشور بويژه گروههای جغرافيا و برنامهريزی شهري، برنامهريزی روستايی و ساير گرايشها می رسانم كه استاد فرهيخته دكتر حسين شكويی چهره ماندگار جغرافيای كشور در سن ۷۲ سالگی و در روز دوشنبه ۲۸ شهريور سال ۱۳۸۴ در ساعت ۱۰:۳۰ صبح دار فانی را وداع گفتند. اين ضايعة اسفناك را به جامعة علمی كشور تسليت عرض می كنم و از خداوند بزرگ علو درجات را برای آن مرحوم آرزو میكنيم. روحش شاد و يادش گرامي.
********
زندهياد دكتر حسين شكويی هميشه دقدقة حرمت و كرامت انسان و زندگی شرافتمندانه را بويژه در جهان سوم داشت و زندگی و عمر خود را در راه جستجو و تشريح علل عقب ماندگی جهان سوم و شيوه تفكر و بررسی و ريشهيابی اين علل و نهايتا نيل به راههای برون رفت از چنين شرايطي، صرف كرد. ايشان جستجوی شان متعالی انسان در محيط زندگی را رسالتی بزرگ برای جغرافيدان و روشنفكر امروزی میدانستند.
در ادامه قطرهای از دريای بيكران تفكر و انديشة آن زندهياد را میآوريم:
- تفكرات منجمد و بدون هدف، آثار جغرافيايی يخ بسته توليد میكنند. جغرافيدانان امروزي، مثل روشنفكر زمان ما، بايد در جستجوی حقيقت باشد. شايد تنها در اين صورت است كه عدالت اجتماعی در همة زوايای آثار جغرافيايی ريشه میدواند و جغرافيای كاربردی در راستای مصلحت عمومی بكار میافتد. زندهياد دكتر شكويی
- در اين دنيای پر آشوب و نابسامانیهای اجتماعی ـ اقتصادي، علم جغرافيا بايد موجهای تازهای بيافريند و نگاهبان و امين و دلسوز حقيقت باشد. از اين رو، آرمانخواهی آگاهانه، بايد مسير فكری جغرافيدان و روشنگر جهان سومی باشد.
- در صورتی كه نهاد و ايدئولوژی يك آرمانشهر، قابل انعطاف نباشد نابودی آرمانشهر حتمی خواهد بود. تاريخ جهان در قرن بيستم شاهد اين گفته است.
- دوران ما دورانی نيست كه تنها به يك آيين، به يك روش و يا با يك مبنای فكری به دنيا نگاه كنيم.
- اگر علم جغرافيا از انديشههای اجتماعی ـ اقتصادی بهره نگيرد به گزارشات درهم آشفته از روابط انسان و محيط تبديل میشود. زيرا ما تنها در پرتو نظامهای فلسفي، اقتصادی و فرهنگی میتوانيم به جغرافيای راستين (يك علم خلاق در جريان خروشان حيات) توفيق يابيم.
- تحليل، تصميمگيری و آيندهنگری نسبت به شرايط محيطی و پديدههای جغرافيايي، تنها با بكارگيری فرايندهای نهادی و ساختاری عملی است. [با بكارگيری فرايندهای نهادی و ساختاری قادريم تا در همة مطالعات و تحليلهای جغرافيايي، فلسفههای سياسي، اقتصاد سياسي، و نظريههای اجتماعی را با واقعيتهای مكانی ـ فضايی پيوند دهيم]. تنها در اين صورت است كه جغرافيا میتواند همة زوايای زندگی را فتح كند.
- هر پديدة مكانی با انسجام جغرافيايي، وابسته و تاثيرپذير از نظامهای اجتماعي، اقتصادی و سياسی میباشد و با فرايندهای نهادی و ساختاری میتوان پديدههای جغرافيايی نظامهای سرمايهداري، سوسياليستي، سوسيال دموكراسي، ليبرالي، نئوليبرالي، دولت رفاهي، حكومت فاشيستي، اقتصاد خودجوش كه هر يك دارای معني، مفاهيم و قوانين منسجم و بنيادين میباشند ريشهيابی كرد.
- معمولا ساختارهای مسلط در جهان سوم، عامل تعيين كننده است كه به جبر اجتماعی معروف است. در جهان سوم هر چيزی را كه از بين میبريد ديگر نمیتوانيد بسازيد.
- در هر عصر و زمانهاي، فضاهای جغرافيايی با حاكميت شرايط جديد سياسي، فرهنگی و اقتصادی تغيير میيابد و هر جامعهای با تاثير پذيری عوامل خاص خود فضاهای جديد جغرافيايی میسازد.
- جهانی شدن يعنی يكپارچگی و گسترش سرمايهداري.
- سرمايهداری بزرگترين نقش را در توليد ثروت دارد و بزرگترين نقش را در عين حال در توليد فقر دارد. سرمايهداری در جهان سوم جواب نمیدهد.
- سرمايهداری يكجور فكر میكند. پس فرقی بين اروپا و آمريكا نيست.
- مدرنيته هم به سوی آزادگی بود و هم به سوی بردگي. دنيای دو قطبی شمال و جنوب خلق شد. عقل ابزاری تسلط انسان بر انسان و بر طبيعت بود.
بايد به دنبال منطق بنيادين پديدههای مكانی ـ فضايی بود.
همه برای حفظ كرامت انسان است
********
روحش شاد و يادش گرامي
