|
با سلام
از وقفة زيادي كه در ادامه بحث پيش آمد معذرت مي خواهم.
خوب به اينجا رسيديم كه آيا اساسا بين واژه مادرشهر و كلانشهر تفاوتي وجود دارد يا خير؟
در پاسخ مي توان گفت كه اين موضوع برميگردد به معادل لاتين استفاده شده براي اين واژهها. چرا كه ما خود سعي نكردهايم كه شهرهاي خودمان را ردهبندي كرده و براي آنها معادل فارسي قرار دهيم و با توجه به روندي كه وجود دارد احتمال انجام گرفتن اين امر بسيار پايين است.
خوب با توجه به منابع مختلف و حتي لغتنامه ها، واژه هاي كلانشهر و مادرشهر از واژه لاتين Metropolis ( و Metropolitan ) اقتباس شده است. بنابراين اساسا تفاوتي بين آنها نميتواند لحاظ گردد.
مادرشهرها در سطوح مختلف ناحيهاي، منطقهاي، كلان منطقهاي، ملي، فراملي، قاره اي و جهاني شكل ميگيرند و نقش آفريني ميكنند. مادرشهرهاي جهاني در واقع شهرهاي بسيار تخصصي ميباشند و در آنها ساختارهاي اجتماعي- اقتصادي و همچنين زيرساختهاي ارتباطي به بالاترين حد خود توسعه پيدا كرده است و اين شهرها در سطوح جهاني داراي عملكرد ميباشند. مانند شهرهاي توكيو، نيويورك، لندن و ... . بنابراين براي مادرشهر محدوديت خاصي از نظر عملكرد و جمعيت و حوزه نفوذ منظور نميگردد. مادرشهرها از سطح محلي بعنوان هسته مركزي براي فعاليتهاي خاص تا سطح جهاني و داراي عملكرهاي بسيار تخصصي و داراي حوزه نفوذ جهاني شكل ميگيرد. خوب اين مادرشهر معادل واژه Metropolis است. خوب اساسا هر واژهاي كه معادل اين واژه آورده شود داراي همين مفهوم عملكردي ميباشد. بنابراين در اين حالت تفاوتي را نميتوانيم براي اين دو واژه (مادرشهر و كلانشهر) قائل شويم.
اگر بخواهيم در مورد واژه Megalopolis صحبت كنيم خوب بحث عوض ميشود و مفهوم ديگري با عنوان منطقه يا ناحيه كلانشهري يا مادرشهري مطرح ميگردد. كه يك واژه تركيبي ميباشد و بحث بر روي يك منطقه ميباشد كه ميتواند مادرشهرها يا كلانشهرهاي متعددي را در برگيرد. در واقع مگالاپليس به منطقه شهري يكپارچه اي گفته ميشود كه داراي بيش از يك مادرشهر باشد و (جديدا) حداقل داراي ده ميليون نفر جمعيت ميباشد. بنابراين مگالاپليس به منطقه وسيعي گفته ميشود كه بيش از ده ميليون نفر جمعت داشته باشد و داراي بيش از يك مادرشهر ( Metropolitan ) باشد. مگالاپليش در اثر توسعه وسايل ارتباطي و افزايش سرعت وسايل نقليه و در نتيجه بهم پيوستن حومه ها و شهركهاي يك مادرشهر با حومه ها و شهركهاي مادرشهر ديگري پديد ميآيد و وسيعترين شكل شهري را غالبا به شكل خطي يا كريدوري به نمايش ميگذارد. ( در ايران ما هنوز مگالاپليس نداريم)
خوب حالا Metropolitan Area چيست؟ ناحيه مادرشهري. بله پس اين را هم ناحيه يا به عبارتي منطقه كلانشهري هم ميگويند. در واقع مناطقي است كه تحت تاثير مادرشهر قرار دارند و معمولا به فاصله دو ساعت تا مركز مادرشهر(البته با وسيله نقليه سرع) قرار ميگيرند. به عبارتي ناحيه اي كه از نظر اقتصادي و اجتماعي تحت تاثير يا تسلط يك شهر مركزي (مادرشهر يا كلانشهر) قرار داشته باشد. كه اين حوزه ممكن است داراي يك شهر يا شهرهاي متعددي باشد. بنابراين ميتوان وسعت حوزه مادرشهر را تا جايي گفت كه در داخل آن جابجايي روزانه ( براي كارهاي مختلف نظير كار، تحصيل، تدريس و ... ) صورت ميگيرد.
Mega cities نيز به شهرهای ملیونی گفته می شود. البته مادرشهرهایی که دارای جمعیتی بالای ۸ میلیون می باشند.
1- بين كلانشهر و مادرشهر از نظرمفهومي با توجه به معادل لاتين آن تفاوتي وجود ندارد. کلانشهر همان مادرشهر است. مگر زمانی که ما این دو واژه را از هم جدا کنیم و مثلا بگوییم از این به بعد کلانشهر معادل مگالاپلیس یا مثلا مگاسیتی است. که آن موقع بحث عوض می شود. لیکن در حال حاضر تفاوتی بین آنها وجود ندارد. لیکن این نکته لازم به ذکر است که استعمال کلانشهر برای مادرشهرهای بالای ۱ ملیون نفر جمعیت ( ۱ تا ۸ ملیون) در ایران رایج است.
2- لازم است كه در باب واژه سازي شهري كار و تحقيقات لازم انجام گيرد.
3- اگر كلانشهر را معادل مگالاپليس بگيريم چه مي شود. خوب مفهوم آن عوض ميشود. چه بسا بعضي افراد چنين مينگرند.
۴- هر واژه ای دارای معنای خاص خود می باشد و به پدیده ای خاص اشاره دارد. بنابراین شناخت درست واژه ها و معادل سازی درست واژه ها برای پدیده های مختلف نیز در برنامه ریزی موثر و باید مورد توجه قرار گیرد.
۵- در حال حاضر در ايران 4 مجموعه شهري ( درباره مجموعه هاي شهري بعدا صحبت خواهم كرد. البته اين بحث با مباحث بالا تفاوت دارد و هيچكدام از موارد بالا راشامل نميشود البته تا حدي همان ناحيه مادرشهري است اما در قالب بحث مديريت كلانشهرها مطرح شده است و عنوان مناطق كلانشهري و گاهي حتي عنوان كلانشهر را نيز يافته اند. واينكه مثلا گاهي گفته ميشود ما در ايران چهار كلانشهر داريم از اينجا نشات ميگيرد) تعريف شده است. ( مجموعه هاي شهري تهران، اصفهان، تبريز و مشهد)
۶- در ایران به مادرشهرهای بالای ۱ ملیون نفر جمعیت کلانشهر می گویند. لیکن این دلیل بر تفاوت مادرشهر از کلانشهر نمی شود چرا که شهرهای بالای ۱ میلیون نفر، مادرشهرهای بسیار تخصصی می باشند.
بنظر برای این صفحه دیگر كافي است. نظر شما چيست؟ مطالب بالا تا چه حدي درست است؟ اشتباه است؟! خوب پاسخ درست چيست؟ بيان بفرماييد.
خوب بفرماييد كه:
1- آيا شهر به مديريت نياز دارد؟ مديريت شهري چيست؟ اصلا برنامه ريزي شهري در چه قالبي بايد انجام گيرد؟
2- شهرها تا چه حدي قابل برنامه ريزي هستند؟
نوشتهي قديري چهارشنبه۱۱/۹/۸۲
کلمات کلیدی:
|
